Art 31
RUBRIEK: Astrologie    Geplaatst op 2 augustus 2026
De Indeling in 5 Delen

Zo voor het oprapen en als vanzelfsprekend voorbeelden van de 2-, de 3- en de 4-voudige indelingen in de natuur en het dagelijks leven te vinden zijn, zo "zeldzaam" een 5-voudige indeling blijkt te zijn. Er is weliswaar de figuur van een STER, maar doorgaans wordt die in de Westerse esoteriese symboloiek beschouwd binnen het PENTAGRAM, die berust op de "antieke" indeling in de 4 Westerse Elementen + het "5-de" element nl "de geest" of het "goddelijk bewustzijn" of "de kosmos" -of hoe men het ook moge benoemen- dat BOVEN deze fysieke 4 is verheven, en daarover heerst. Dat is de voorstelling van de Westerse Alchemie, en de betekenis die men aan het Pentagram gaf in de Wicca en het Paganisme, en in zekere zin ook in het mys-tiek Christianisme (het Kruis en god-de-vader daarboven). Maar in feite zijn dat geen ECHTE 5-voudige indelingen, om de goede reden dat ze geen relatie tussen 5 EVENWAARDIGE parnters of medespelers uitdrukken.

De wezenlijke structuur bestaande uit 4 "fysieke" en evenwaardige Elementen en een 5-de hogere" die daarboven staat, is NIET de figuur van een vijfhoek, maar eer-der die van een piramide: een vierkant verbonden met een hoogtepunt. Er zijn wel-iswaar 5 vlakken aan de piramide, maar die bestaan uit een grondvlak + 4 driehoe-kige zijvlakken. Vandaar de weergave van de 4 Elementen in de Alchemie als drie-hoekige symbolen (zie figuur hierboven)

Waar in de natuur kan men zo'n vorm terugvinden?In een BERG: een berg is als het ware "materie in beweging gebracht" door een innerlijke, opwaartse kracht. We we-ten ondertussen dat deze onderaardse krachten door de Tektoniek van aardplaten ontstaat of door de stuwing van magma naar boven komt en een vulkaan maakt. De naar boven opgestuwde of uitgespuwde materie rolt van de top via de zijden naar be-neden, en op die manier wordt een (onregelmatige) piramide gevormd. Min of meer hetzelfde fenomeen, verkrijgt men door een hoop materie -zand, steenkolen, ertsen, afval,....- vanop een punt uit de hoogte te doen neervallen; al is de vorm eerder die van een kegel. Wie van ons heeft immers niet als kind aan zee een zandkasteel of zandberg gemaakt, om daarop het opkomende getij te trotseren?

Wat zich in de hoogte kan manifesteren, kan zich ook in de diepte manifesteren: wanneer men een put maakt, rolt deze materie alweer van de zijkanten naar het dieptepunt toe; er ontstaat een "omgekeerde" kegel of piramide. Een krater of een zinkput zijn voorbeelden van zo'n "ingestorte piramide". Er valt derhalve iets voor te zeggen om de piramide als slechts de helft van een octaëder te beschouwen; bwaarbij de twee helften elkaars komplementair spiegelbeeld vormen, zoals dit bij kristallen voorkomen.

Maar de hamvraag die men zich moet stellen is hierbij deze: ONTSTIJGT men de ma -terie zoals de Egyptenaren pretendeerden met het bouwen van reusachtige pirami-des voor hun farao's, of de Westerse Occultisten met hun "magies pentagram"? In beide gevallen luidt het antwoord een onbetwist "neen". De Egyptiese piramides zijn mausoleums van de Aardse pracht, praal en macht die een Aardse heerser tijdens zijn leven kon bereiken ter zijner eigen faam en glorie, maar heel zeker geen "toon-beelden" van een "vergeestelijking"; eerder van het zich proberen verzekeren van een spiritualitet NA zijn leven op dezelfde manier als daarvoor.

Want als we verder bekijken WAARVOOR we de figuur van een piramide gebruiken, dan is dit zeer releverend: als een model in de biologie en sociologie om hoeveelhe-den van voedsel of energie in hun gelaagdheid weer te geven, respectievelijk de ver-deling in hiëarchieën of klassen weer te geven. Een piramidale structuur geeft aan uit hoeveel LAGEN een ecologiese biotoop of een maatschappij opgebouwd zijn, met aan de basis de breedste lagen die voor het draagvlak zorgen, terwijl de top bestaat uit een smalle "elite" die profiteert van alle voordelen en middelen die daarbij horen, en teren op de arbeid en de uitbuiting van de laagste klasse. Piramide-verkoop is een illegale en misleidende handelspraktijk, waarbij voortdurend geld aan de basis wordt ingelegd door nieuwe deelnemers aan te trekken, dat enkel ten goede komt aan de organisators aan de top. De piramide van Maslow is een bekend model uit de psychologie, waarin de behoeften van de mens worden beschreven en gerangschikt; met aan de basis de talrijke fysieke behoeften om te overleven, en aan de top de unieke psychiese behoefte tot zelfontplooiing.

Terwijl de piramide dus in wezen zeer AARD en WERELDS model is -eigen aan de 4- WIJST het ook naar iets hogers: naar de HEMEL en alles wat men daaronder -te-recht en ook volkomen ONterecht- onder verstaat. Getuige daarvan de extraordinaire Piramidologie, een verzamelnaam voor allerhande esoteriese en pseudoweten-schappelijke ideeën die in verband worden gebracht met de "geheimen" of de zoge-zegd "verborgen krachten" die in deze piramides zouden huizen. Gaande dat de pira-mides door buitenaardsen zouden zijn gebouwd, tot dat de piramide-vorm wel heel bijzondere energie-krachten zou induceren door te resoneren met kosmiese energie-en. In de 70-ties was er zelfs sprake van een heuse piramide-mania wanneer in de NewAge-beweging piramides werden gemaakt om in te mediteren, om voedsel lan-ger te bewaren, om planten beter te laten groeien, .....

En wat tenslotte het fameuze Pentagram betreft: dat werd getekend BINNEN een cirkel, wat erop wijst dat het een dienend symbool was om de beschermende invloed van de cirkel te verstevigen. De figuur die men verkrijgt door 5 PUNTEN met elkaar te verbinden, is alweer geen ECHTE vijfhoek, maar bestaat uit 5 driehoeken, een komposiet-figuur die men verkrijgt door diagonalen te trekken naar de tegenover-staande hoekpunten zodat men een STER verkrijgt.

Dus -eindelijk- aangekomen aan onze ECHTE VIJFHOEK: in de natuur vindt men de 5-talligheid terug in de bloemdiagrammen van bijvoorbeeld roos-achtigen en le-den van de composiet-familie. Maar beide families tonen juist aan dat 5-talligheid de "overstap" is naar het ONEINDIGE van de CIRKEL. Primitieve rozen bevatten nl. slechts 5 kroonblaadjes; maar "gevulde" rozen bevatten een veelvoud van dat, met factor maal 12 tot 20. En bij de composieten zijn er zoveel honderden bloempjes, dat zij zich gaan differentiëren in buis- en randbloemen om als het ware een "nieuwe" bloem als composiet samen te stellen. De cirkel stelt de "eeuwige" want steeds terug-kerende cyclus of cycliciteit voor. Vijf staat als daar dicht tegen: de 5 vingers en te-nen, en de 5 zintuigen waarmee we het Aards bestaan niet alleen verkennen, maar ook in zijn LIMIETEN gaan aftasten.

Met Vijf wordt de onwrikbare symmetrie van 4 open gebroken: men kan dan mis-schien spreken over het vijfde wiel aan de wagen, namelijk als iets wat "teveel" of overbodig is (maar elke automobilist weet dat een reserveband in de koffer een must is). Vier bevindt zich tussen 3 en 5, beiden priemgetallen. In de bloemenwereld heeft men 3-tallige, 4-tallige en 5-tallige bloemen. De Iris- en Lelie-families worden gekenmerkt door drirtallige bloemen terwijl De Rozen-familie wordt gekenmerkt door vijftallige bloemen; al deze soorten worden als een arechetypiese bloemen er-varen.

Een regelmatige vijfhoek of Pentagon geeft een unieke structurele STABILITEIT met een harmonieuze en gelijkmatige spanning rond het centrum. Dit wordt geïllus-treerd doordat de verhouding tussen de lengte van een diagonaal en een zijde van die vijfhoek, het getal Phi van de Gulden Snede oplevert (=1,618....). Dat is niet per se "het getal van de goddelijkheid" waaronder het soms wordt voorgesteld, maar een verhouding die we in de eerste plaats als erg harmonieus en aangenaam ervaren. VIJF RONDT IETS AF. 5 heeft te maken met cirkels, met spiralen (de logaritmiese spiraal van de gulden snede), met cycli, met BEWEGEN, met het zich AANPASSEN aan de Aardse realiteit. Vier beperkt zich tot de interaktie en de onderlinge dynamiek in de materie, in het stoffelijk bestaan; vijf tilt de dynamiek naar een HOGER VLAK nl naar een afstelling en funktioneren in dat stoffelijk bestaan. Terwijl 2 bestaat uit een schommel en 4 uit koppels touwtrekkers, vraagt 5 tot een samenwerking. Zoals in het sprookje Iets van Hans Christian Andersen waarin de levensloop van 5 broers wordt beschreven, die elk op HUN manier iets willen realiseren in de wereld. Of zoals in de indringende roman Zoals zussen zijn van Loes Hegger, gebaseerd op een waargebeurd familiedrama over 5 zussen die na de plotselinge dood van hun moeder, elk hun moeilijk levenspad kiezen.

Vijf toont aan dat een realiteit zowel ten goede als ten kwade kan gebeuren; dat een gebeurtenis zowel opbouwend als afbrekend kan plaats vinden. In de wereld kunnen alle krachten in één lijn zowel SAMENwerken als elkaar VERDELEN en TE-GENwerken. In een lichaam kunnen alle lichaamsfunkties en organen op elkaar in-spelen en als het moet gedeeltelijk opvangen, en een goede gezondheid tot gevolg hebben. Maar wanneer één funktie het serieus laat afweten en die disharmonie kan niet meteen gekompenseerd worden, dan kan men ziek vallen. Op psychies vlak kre-eert het besef van "goed" en "kwaad" of "positief" en "negatief", de moraliteit voor zijn daden en keuzes. Bij 1 is alles "één"; bij 2 is alles relatief want afhankelijk van welke "kant" men het bekijkt; bij 3 gebeurt alles als natuurlijk "vanzelfsprekend"; en bij 4 gebeurt alles onder de noodwendiheid van dringende bestaansbehoeften. 5 is als het bijten in de appel -een Roos-achtige met symmetrie 5!- in het Aards Paradijs verhaal, waardoor het moreel besef ontstaat met de gevolgen van zijn daden.

De indeling in VIJF OOSTERSE ELEMENTEN is een moedige maar tegelijk moeilij-ke poging om deze beweging in twee richtingen vast te leggen: er is sprake van zowel een cyclus van opwekking/voeding, als van vernietiging/demping waarbij Vijf Chine-se Elementen betrokken zijn :resp. Aarde-Metaal-Lucht-Hout-Vuur; en Vuur-Metaal -Hout-Aarde-Lucht.

Voor de rest moet er in alle eerlijkheid opgemerkt worden dat op het vlak van de kosmologie deze indeling nogal wat "hiaten" of gapingen vertoont. De oveereen-komst tussen Elementen en Planeten - Vuur met Mars (en hart): OK; Aarde met Sa-turnus: OK; Hout met Jupiter (en lever): kan erdoor; Metaal met Venus (en longen): ver gezocht; Water met Mercurius: twijfelachtig- komt nogal gekuntseld over ipv als evident. Ook de kleuren-associaties zijn wat "bij hun haar gegrepen": geel als nor-male Aarde- en basiskleur komt chauvinisties Chinees over; wit voor Metaal wat ver gezocht; en zwart voor Water "kompleet uit de bocht" (hoe men het ook moge keren of draaien, men komt steeds op "blauw" uit, vandaar mijn "aanpassing" op de figuren hierboven en hier beneden).

Deze diskrezanties vinden allicht hun oorsprong in het feit dat de 5 Chinese Elemen-ten in de eerste plaats de bedoeling van een DIAGNOSE-systeem hadden, om in de Chinese geneeskunde informatie te geven samen met de POLS-techniek over ie-mands gestel en fysiologie. Rood (Vuur), wit (Metaal) en zwart (Water) op bepaalde lichaamszones kunnen dan belangrijke aanwijzingen geven over welke funkties bij iemand verstoord zijn. Geel moge dan in die Chinese diagnostiek weliswaar als de normale, gezonde kleur doorgaan, maar in het Westen zal men daar andere opvat-tingen over nahouden en dat bijvoorbeeld in verband brengen met geelzucht of lever- en galaandoeningen. Daarentegen komt "groen" als kleur in het lichaam nagenoeg niet voor, tenzij bij heftige blauwe plekken die bij het genezen groenig-geel kunnen verkleuren. En nu we het het toch over het (afwezige) blauw hebben: bij gebrek aan zuurstof of door koude kunnen ledematen of huid blauw tot paars worden.

Voor wat de eigenlijke kosmologie betreft, valt het daarom te prefereren wat ik in mijn artikels over Taoisme - zie hier- heb uitgewerkt, nl door de Elementen te ver-binden met de belangrijkste Principes van het Taoisme: Het Vuur met het principe Tao; Yin-Yang met Metaal en relaties; Water met Wu Wei dat daardoor duidelijk ge-inspireerd is; Hout met het principe Ziran; en Aarde niet louter met Ledigheid maar ook met Volheid, wat ik het principe Wan Zheng heb benoemd.
Wat het pragmaties toepassen van deze 5 Oosterse Elementen op terreinen buiten het menselojk lichaam betreft, heb ik geheel onderaan links een diagram met mense-lijke beroepen opgesteld, verdeeld volgens deze 5 Elementen. Maar het is zonder meer duidelijk dat deze 5 door de MENS zijn geïnspireerd en hem op het lijf zijn ge-schreven. Een 5-voudige indeling is immers iets wat in de Natuur eerder een zeld-zaamheid is, de al vermelde 5-tallige bloemen en bijvoorbeeld de zeesterren en zeeëgels buiten beschouwing gelaten.

In de astrologie behoort een hoek van 1/5-de van 360° of 72° - het quintiel trou-wens NIET tot de (majeure) Aspekten die Planeten met elkaar kunnen maken. Wor-den WEL erkend: de samenstand of konjunktie (hoek 0°), het sextiel (hoek 60°), het vierkantsaspekt (hoek 90°), het driehoeksaspekt (hoek 120°) en de oppositie (hoek 180°). Dit zegt niet alles, maar toch veel; vandaar dat de Vijfhoek zowel als figuur en als symbool niet zo overtuigend overkomen: er "ONTBREEKT" precies altijd "iets", je-ne-sais-quoi.

Dit weerspiegelt zich in het feit dat de Indeling in 5 op Astrologies gebied een beetje "geforceerd" en onvolledig aanvoelt: een indeling waaarmee een overeenkomst tus-sen VIJF Planeten kan gemaakt worden, mits de Zon en Maan buiten evaluatie worden gehouden. In het geval van de Oosterse astrologie kan men daarbij nog opwerpen dat de Zon en de Maan worden vertegenwoordigd door Yang en Yin, zodat deze 2 principes gevoegd bij de 5 Chinese Elementen een volwaardige kosmologie opleveren, waarin de 7 (oudst gekende en "hoofd-")Planeten hun plaats en rol inne-men. Maar met de Westerse astrologie en de VIER Westerse Elementen komt men in het nauw en wordt de discrepantie groter. Op de figuur van Agrippa - Heinrich Cor-nelius Agrippa von Netteshelm; een 16de eeuwse Duitse astroloog en alchemist- helemaal bovenaan rechts, staan normaliter 5 Planeetkrachten op de 5 hoekpunten van het Pentagram, waarbij Zon en Maan dan ietwat "verloren" op de buik binnen de mens staan getekend. Dat uitgerekend de Planeet Mars bovenaan de kop wordt ge-ploaatst als zou deze Planeetkracht de "spirit" vertegenwoordigen, is astrologies bekeken "nogal van de pot gerukt" ttz inkorrekt. Daarom heb ik op deze tekening de Planeetsymbolen ook weg gelaten. Elke indeling maakt aan de ene kant welbepaalde relaties en overeenkomsten duidelijk; maar aan de andere kant moet men ook de in-deling zelf respecteren, en verschillende indelingen niet DOOR elkaar gaan gebrui-ken om "zijn zaak te bewijzen". De indeling van Planeten behoort dus tot de indeling in 7 -als men de oudst bekende Planeten in overweging neemt- of tot 10 -als men er de 3 "Mysterie-Planeten" mee in evaluatie neemt die in de moderne tijden werden "ontdekt" (maar daarvoor reeds bestonden natuurlijk). Laat ons in ieder geval niet proberen om die binnen de indeling van 5 te "wringen", wat alleen voor verwarring kan zorgen.

Een mogelijke oplossing voor dit probleem bestaat eruit zich te realiseren dat 2 x 5 = 10, of dat men de 10 Planeten op basis van hun wezensverwantschappen in 2 cycli van 5 kan onderverdelen; met wat men noemt een "lager octaaf" van werking, en een "hoger octaaf" (zie figuur onderaan). Zo goed en zo slecht als dat gaat. Maar dan blijft men wel in het nauw zitten met de 4 Westerse Elementen die NIET in een inde-ling van 5 passen: 4 en 5 zijn en blijven "incongruent" tov elkaar. Men moet al tot hun grootste gemeen veelvoud -20 dus- overgaan om ze zich wel harmonies met el-kaar te zien verhouden ZONDER gewring en gepruts om ze in elkaar te doen passen. Men kan die vinden in gereedschaps- en sorteerkoffers, in elektriese verdeelkasten en in de telecommunicatie nl in de ISRA-strook of aansluitkast voor telefoon- of da-takabels. Volop en terug in de "mensenwereld" dus. Trouwens: is de mens niet ZELF een soort "wandelende piramide" sinds hij "beslist" heeft rechtop te gaan lopen? Het zich in in de hoogte verheffen, genoodzaakt hem om beurtelings linkerbeen en rechterbeen te verplaatsen, bij het zetten van stappen van achteren naar voor.

De TOP van die wandelende piramide heeft ervoor gezorgd dat onze soort zich als homo sapiens kon ontwikkelen: onze hersenen die ons al deze mogelijkheden tot denken, duiden, begrijpen, verbeelden, visualiseren, reflecteren, evalueren; ..... heb-ben geschonken. Het zal dan ook niet verbazen dat deze hersenen in 5 modussen kunnen funktioneren; wat men kan registreren als 5 hersengolven; van geringe hersenaktiviteit tot intense hersenaktiviteit. Deze verschillende hersengolven wor-den aangeduid met de Griekse letters:

    -Delta-golven: korresponderen met de fase van diepe slaap; de fase van volledige RUST, regeneratie en herstel. Het zich reinigen en terug opladen om devolgende dag terug paraat te kunnen zijn en de taken en problemen aan te kunnen waarvoor men gesteld wordt. Een gebrek aan slaap weerspiegelt zich steeds in een vermoeidheid die overdag blijft aanduren, en in een gebrek aan frisheid in zijn denkvermogen en aan snelheid in zijn reactievermogen.
    -Theta-golven: korresponderen met de fase van REM en dromen, de fase van die-pe ONTSPANNING, "lichte" slaap en kreatief-beeldend denken. Men zou het ook een MEDITATIEVE toestand kunnen noemen tussen waken en slapen in, zoals ook in het dagdromen kan optreden of in visualisaties in de schemertoestand tussen waken en slapen tijdens het in slaap vallen of het wakker worden. Vooral het intuitief denken van de kreatieve rechterhersenhelft is daarbij aktief met zijn vrije associa-ties en sprongsgewijze analogieën
    -Alpha-golven: wijzen op een wakkere maar tegelijk RUSTIGE, relaxte staat. Een fase die korrespondeert met nogal routineuze taken die weinig denk-arbeid vergen en weinig spanning oproepen. Als het ware op automatiese piloot doet men de eenvoudige taken zoals men weet hoe men die moet uitvoeren, en zonder dat die voor enige uitdaging zorgen. Gewoon arbeiden, bezig zijn met wat men aan het doen is, zoals de vaat doen, wassen, stofzuigen, de hond uitlaten, de haag scheren, .....
    -Beta-golven: wijzen op een AKTIEVE geest, die met zijn aandacht op iets extern gericht is en gefocust is op een taak die zijn aandacht opeist, zoals tijdens het werk, het autorijden, een gesprek voeren, studeren, iets onderzoeken, een artikel schrijven, .....Vooral het rationeel-causaal denken van de linkerhersenhelft is hierbij aktief, omdat het gaat om verbanden te leggen en konlusies te maken op basis van feiten en redeneringen, te analyseren en te deduceren, te ordenen en te rangschikken, konklu-sies en syntheses te maken. Al dat complex denkwerk vereist een zekere spanning en allertheid om dit proces in de goede banen te leiden en tot een goed einde te brengen Het probleem is van dit denken daadwerkelijk AF TE RONDEN, en op tijd te doen STOPPEN of op zijn minst te doseren met time-outs; op straffe anders fouten te ma-ken door afnemende aandacht. Als men het over moeilijkheden heeft om het denken stop te zetten en dat het als een carousel door zijn kop BLIJFT ronddraaien, betreft het deze "gespannen" beta-golven.
    -Gamma-golven: korresponderen met een GEFOCUSTE geest, geconcentreerd op complexe taken of een probleemoplossing. Gamma-golven ontstaan wanneer linker- en rechterhersenhelft van het brein SAMENWERKEN in een intense poging om een diepte-scan te kunnen maken van een situatie, een realiteit, een gebeurtenis, een problematiek, .... Vaak is er een URGENTIE , zoniet in tijd -omdat de situatie erg accuut of dringend is-, dan wel vanuit de hoogdringendheid -omdat er sprake is van een crisis of noodtoestand-. Omdat gamma-golven erg veel mentale energie kosten, kan men dit TOP-DENKEN niet lang volhouden; men moet met deze PIEK-aktiviteit van het brein wijs omspringen, en alleen gebruiken wanneer het nodig is om tot in-zichten te komen.