Art 46
Over de Zin van het Leven (het Bestaan, de Liefde, ...)
RUBRIEK: Bewustzijn    Geplaatst op 13 december 2025

Oh, maar de zin van het bestaan, is wat men ervan maakt. En de dingen zijn nu een-maal zoals ze zijn, of men die vanuit zijn positie wil verketteren of sublimeren, wil verwerpen of ophemelen; dat verandert er niets aan. Dus er is Realiteit, en er is perceptie, en in het midden tussen beide heeft de mens de onhebbelijke gewoonte om zijn voorstelling ervan een "draai" te geven die hem uitkomt. Al was het maar om er zijn eigen tekortkomingen mee te verdoezelen, of zijn eigen keuzes en beslissingen mee te verrechtvaardigen. Als we die denkroute volgen, riskeert dit dus een zeer kort artikel te worden, dat hier en nu al kan afgesloten worden.

Ware er niet die manie van diezelfde mens om het eenvoudige moeilijk en komplex voor te stellen. Datzelfde intellekt dat hem immers in staat stelt om zijn beleefde rea-liteit en die realiteit zelf in kaart te brengen door er een mentale map of "cerebrale maquette" ervan in zijn kop te maken, kan hem ook doen ontsporen door verloren te laten te lopen in allerlei denkpistes en fantasiebeelden. Het uitvinden en schrijven /vertellen van allerhande verhalen moge dan een hoog gehalte aan vermaak bezit-ten, aan het natuurlijk realiteitsbesef doen ze echter vaak afbreuk. Dit verklaart voor een deel al de eigenaardige -ismen die zich in de loop van de menselijke ge-schiedenis hebben kunnen ontwikkelen en op succes en volgers hebben kunnen reke-nen, ook al ware ze in essentie pervide "uitvindingen" van dat menselijk vermogen, zoals daar zijn -om er maar een paar te benoemen-: het fachisme, het racisme, het kolonialisme, het elitarisme, het kommunisme, het kapitalisme, .....

Eén welbepaald facet of deel van de werkelijkheid uit zijn specifieke kontext halen en aldus in zijn betekenis en waarde over-evalueren en voorstellen -de drang om te overdrijven- is immers eigen aan elke vertelkunst. De meeste verhalen, en de mees -te concepten die aan de basis liggen van die fameuze -ismen, behandelen daardoor slechts een deel van die totale realiteit: het deel dat korrespondeert met een welbe-paalde invalshoek. Alhoewel zo'n deelrealiteit tot in détails konsekwent kan uitge-werkt zijn, is en blijft het ONvolledig. Het vertelt of verhaalt immers niet de volle-dige realiteit. Adepten, volgers of aanhangers van één bepaalde ideologie, filosofie, overtuiging, belief, -isme kleven een specifieke, eenzijdige gedachtegang aan, en praten hetzelfde narratief na. Zij scharen zich ACHTER een gemeenschappelijke vlag, banier, retoriek, argumentatie, ......

Stuk voor stuk zijn het deelverzamelingen van de grote verzameling Realiteit (zie fi-guur hieronder). Hier en daar delen ze weliswaar gemeenschappelijke elementen, maar missen ook in de eerste plaats heel wat andere elementen van die grote Reali-teit. Als individu verdient het daardoor aanbeveling om zich NIET helemaal te iden-tificeren met één enkel -isme, maar van in bruikleen te gaan bij VERSCHILLENDE filosofiën om zich aldus een zo volledig mogelijke persoonlijke levensovertuiging ei-gen te maken. Dit als resultaat van een bewustzijnsproces dat inzichten erkent/her-kent, ongeacht vanuit welke invalshoek of -isme die zijn voort gekomen. Het samen-gaan van die verschillende aspekten zorgt er niet alleen voor dat het denken ruimer en genuanceerder is, maar ook dat men een kompromis of een balans heeft moeten vinden voor de ogenschijnlijke en minder evidente tegenstellingen en tegenspraken.

Er zijn TWEE verschillende manieren om de wereld te bekijken en te ervaren, omdat er TWEE manieren van denken zijn om de werkelijkheid te onderzoeken en als een mentale map te beschrijven.

De EERSTE is deze vanuit het standpunt van de objektieve waarnemer, waarbij er steeds een afstand ten opzichte van het objekt bewaard wordt, nodig voor een neu-trale en akurate observatie. Hierbij worden de levensverschijnselen en -fenomenen in hun vorm bestudeerd: vormverschillen, vormvariatie, vormenrijkdom, vormgelij-kenis, .... Gezien de grote diversiteit bestaat deze manier vooral uit het rangschikken van kennis volgens de geschiedenis, de klasse, de plaats in de onderverdeling van zijn onderwerp, en het eindeloos voortborduren op het vinden van nieuwe vergelij-kende studies, essay's, kommentaren op al bestaande teksten of studies. Het is het linkerhersenhelft-denken dat zich afstemt op de studie van de buitenwereld, de yinne instelling die zich centripetaal als een leeg en blanco blad laat vollopen met informatie van "buiten". De instelling van de wetenschapper die als natuurkundige, scheikundige, bioloog, ..... de stoffelijke wereld onderzoekt en beschrijft in wetten, in rangschikkingen (de tabel van Mendeljev, de nomenclatuur van Linnaeus, ....) en in verbanden. Als taalkundige, geschiedkundige en theoloog bestudeert hij oude tek-sten in hun letterlijke betekenis of vertaling. Als filosoof gebruikt hij de ratio om orde en struktuur te ontwaren in die enorme chaos dat het Leven lijkt te zijn.

Dit yin-denken is ook het Maan-denken: zoals de Maan niet zélf schijnt maar het Zonlicht weerkaatst, bestudeert het Maan-denken niet de levende essentie van de Realiteit, maar de weerspiegeling ervan in zijn Aardse verschijningsvorm. Het verhoudt zich tov de Realiteit zoals een weerspiegeling in water of in een spiegel zich verhoudt tot de werkelijkheid: het geeft een gestold beeld of momentopname van de werkelijkheid. Reeds Plato opperde in zijn allegorie van de grot dat de mens niet het vuur maar de geprojekteerde schaduw ervan tegen de grotwand kon zien, ttz dat de mens in zijn kennis slechts een kopie of schaduw van de realiteit kon ontwaren.

Kennis, weten-schap steunt steeds op een concensus van een bepaalde groep; alhoe-wel geniale uitvinders of pioniers vaak voor nieuwe doorbraken in kennis zorgen, moet er een algemene overeenstemming binnen een groep of gemeenschap over een bepaald onderwerp volgen: iedereen moet zich kunnen vinden in een bepaalde kon-klusie, besluit, bevinding, ..... In teorie gebeurt dit door overleg en diskussie, maar de Maan-essentie staat ook voor allerhande sociale drukkingsmiddelen zoals die in elke gemeenschap worden gehanteerd. "De rangen moeten gesloten worden" om de schijn (=beeld!!) van cohesie en samenhorigheid te wekken en het voortbestaan van "het grootste gemeen veelvoud" intakt te houden. Wanneer zich een bepaalde kennis op een bepaald moment in een bepaalde vorm stolt, dan ontstaat een ideologie, een doktrine, een -isme, met welbepaalde gedragsvoorschriften, regels, een specifiek narrartief dat door iedereen moet herhaald worden. Of ook nog met een bepaalde methode (methodologie): zo moét het, stap voor stap, en niet anders.

Wat toepasbaar is op de methode hoe een bepaalde kennis of ideologie tot stand kwam -de vormen-rijkdom- is dan ook van toepassing op de ideologie zelf, wanneer er in de loop der tijd allerlei afsplitsingen, scholen, sekten of verschillende groepen met andere variaties of andere accenten ontstaan. Verschillende leermeesters willen dan hun stempel of aanpassing van de algemene doktrine doorvoeren, wat voor in-terne verdeeldheid en strijd kan zorgen en niet zelden een "afscheuring" tot gevolg heeft. Eigen aan de Schijngestalten van de Maan maakt elke ideologie of -isme aldus deze evolutie mee: van zijn ontstaan door de kracht of innovatie van een aantal bijzondere figuren (Nieuwe Maan), over de moeilijkheden om algemeen aanvaard te worden (Eerste Kwartier), tot zijn glans-of glorietijd van succes (Volle Maan), tot en met zijn verval doordat het voorbijgestreefd en achterhaald is geworden en alle élan heeft verloren (Derde Kwartier)

De TWEEDE manier is vanuit het standpunt van de deelnemer die direkt in ver-binding komt en staat met zijn "objekt". Dat is een ervaring van binnenuit, van-uit het subjekt. Hierbij gaat het hem NIET om "de vorm" of "de letter", maar om de inhoud of de geest. Het is het rechterhersenhelft-denken of de yange afstel-ling die niet zoekt om in-drukken en im-pressies uit de buitenwereld op te nemen, maar die centrifugaal zoekt naar expressie in die buitenwereld. In plaats van als een theoloog een studie te maken over het godsbegrip en zichzelf buiten het proces te houden, gaat men dan als mysticus vanuit zichzelf rechtstreeks op zoek naar en in dialoog met dat godsbegrip. In plaats van als een wetenschapper teoretiese kennis over de realiteit te verzamelen, gaat men die in de praktijk gaan beleven en chec-ken. Telepathie en hypnose zijn geen "onderwerpen" waar men teoreties moet over gaan redetwisten, maar vermogens waarmee men konkreet moet in voeling ko-men en moet ervaren. Liefde is geen "thema" waarover men enkel moet praten binnen de behandeling van relatieproblematieken, maar een universele kracht die men moet beleven, en waarover men gedichten, liederen, romans en films kan ma-ken. Het gaat hem hierbij niet om de letterlijke formulering of "definitie" van iets, maar om de figuurlijke betekenis voor iemands leven. De zin van het bestaan IS Liefde, wordt hierbij wel eens verwoord, ook als is dit geenzins een vrijgeleide voor afhankelijkheid en verlies van zichzelf.

Want dit yang-denken is ook het Zonne-denken dat in alles vertrekt van zijn eigen centrum. Het voeling krijgen met deze kern of Zelf, het exploreren van de subjek-tieve vermogens van zijn individualiteit, de persoonlijke manier om te staan in zijn authenticiteit en oorspronkelijkheid, de zoektocht of introspektie naar zelfrealisa-tie of individuatie, steken daarbij schril af tegen alle pogingen van religies om het ego als bron van alle ellende af te schilderen en af te schaffen (als ware het enige goede ego een vernietigd ego). Over schilderen -en in het algemeen over kunst- gesproken: het Zonne-denken is niet alleen minder abstrakt en teoreties dan het Maan-denken, maar vooral ook aanschouwelijker en vollediger. Een schilderij, een muziekstuk, een beeldhouwwerk geven als kreaties een beknopte totaliteit weer. Een archety-pe, een analogie, een symbool, een astrologiese Planeetkracht, een Chinees Karak-ter bevatten een geconcentreerde en veel-lagige inhoud.

"Begrijpen" wordt dan niet zozeer de letterlijke betekenis analyseren, dan wel vanuit zijn subjekt de figuurlijke inhoud ervan te herkennen, en voor zichzelf te interpre-teren wat daarvan voor hem van toepassing is, of te "vertalen" naar zijn eigen le-ven. Intuïtie en dromen zijn persoonlijke boodschappen die betrekking hebben op iemands persoonlijk leven, en kan men derhalve NIET systematies en algemeen in een soort "lijst" opstellen. Tenslotte betekent zelfkennis dat men de dingen des levens in zijn eigen persoonlijke kontext kan plaatsen en interpreteren naar zijn ei-gen behoeften. Het denken van de zogenaamde "primitievere volkeren" -van oze Kel-tiese voorouders, tot de Oude Chinezen, de Native Americans, Aboriginals en de tal-rijke Afrikaanse volkeren- is veel kleurrijker en gebalder dan het huidig Westers ra-tioneel denken. Hoeft het dan te verwonderen dat zij veel dichter bij de natuur en de konkrete realiteit stonden, dan dat nu in het Westen door de vergaande ontwikkeling van een "digitaal wereldbeeld" het geval is?

Het probleem hierbij , is dat het niet een OF-OF-kwestie is: BEIDE hersenhelften moeten samenwerken om ons denken volledig te maken en om een kompleet verhaal of model van de realiteit te kunnen komen. Alleen maar een "objektieve rea-liteit" of een "subjektieve werkelijkheid" opstellen, is immers behoorlijk eenzijdig, want sluit "de andere helft" uit. Als de dynamiek van yin en yang ons iets leert, is dat het een koppel is waarbij beide partners hun rol spelen. Idem dito voor het lopen met twee benen, de gezichtscoördinatie met twee ogen; de gehoordiepte met 2 oren; enz.... Ik ga hier ook niet in détail treden over de rol van het bewustzijn daarin, dat de denkeR of de bestuurder van dat denken is. Dat doe ik uitgebreid in een ander artikel: Centraal staat het bewustzijn.

Informatie uit de buitenwereld moet derhalve getoetst en gecheckt worden aan informatie over de binnenwereld, en vice versa, zodat een UITWISSELING plaats vindt. In de levenspraktijk doet zich nogal eens het omgekeerde voor: men neemt klakkeloos over wat men "gelezen" of "gehoord" heeft (en dan nog vaak zonder zijn bron te checken), of ventileert puur zijn eigen opinie over iets of iemand (en dan nog vaak zonder daar ernstig over te hebben nagedacht). Voor een deel kan dat de huidi-ge sterke polarisatie in standpunten verklaren; de andere helft berust op het onver-mogen om nog echt te kunnen en te willen dialogeren (en dit ondanks alle kommuni-katie-media). Die uitwisseling moet immers gebeuren door introspektie (het naar binnen kijken om zijn eigen gedachten, gevoelens, gedrag, motieven,... te onderzoe-ken) en een interne dialoog (het zich innerlijk te bevragen en te beantwoorden in alle eerlijkheid en authenticiteit). In de yange kultuur van kompetitie en manifestatie dat het Westen is, worden die echter doorgaans in de buitenwereld gezocht: wat men in de wereld wil realiseren; wat men door anderen is aangedaan; waartoe men wordt verplicht; waarop men moet reageren;..... Het is uiteraard veel gemakkelijker om naar een ander te wijzen, dan de hand in eigen boezem te steken; vandaar die onop-houdelijke zoektocht naar en verrechtvaardiging door externe bevestiging, validatie, eigenwaarde, "succes", .....

Laat ons hier en nu blijven stilstaan bij het samenvoegen of in elkaar ritsen van beide helften, zoals dat het geval is bij DNA-strengen. Samengevat geeft het linker-hersenhelft-denken een algemene kennis op van het "terrein", terwijl het rechter-hersenhelft-denken persoonlijke wijsheid schenkt over de praktijk van hoe daar-mee om te gaan. Het bewustzijn zorgt voor het inzinkingsproces daarvan, als een inzicht op elk bestaansvlak. Als een weten immers niet neergedaald is in korrespon-derende toepassingen op de verschillende levensniveau's, dan is het risiko groot dat het slechts een (vrijblijvend) "weten" blijft. Mensen die het zeer goed kunnen uitleg-gen zoals politiekers en wetenschapslui, beschikken dus over een zeer uitgebreide kaart over de realiteit, maar passen die niet toe, en zeker niet wat henzelf betreft. Vandaar de quote van hierboven: het gaat hem niet om de teorie of de voorstelling of concept OVER de realiteit, maar om het leven en de werkelijkheid die men moet be-leven.

Over HOE die twee denk-en voorstellingssnoeren aan elkaar kunnen gerijgd worden, daar bestaat geen methode voor. Dat is precies het probleem: inzichten kunnen niet aangeleerd of gedoceerd worden en ook niet geforceerd worden door allerhande "inwijdingen", maar moeten persoonlijk "gevonden" worden. Er zijn daarnaast ook een aantal -wat ik zou noemen- HEFBOMEN werkzaam. De eerste heeft betrekking met onze persoonlijke problematiek, die er niet alleen voor zorgt welke levens-lessen we hier te leren hebben, maar ook vooral deze ervaringen en gebeurtenissen aanbrengt die daarmee in betrekking staan. Ons rechterhersenhelft-denken zal daar-om vooral daarop subjektief gefocust zijn, maar we mogen de fout niet maken ONZE invalshoek als de ALGEMENE invalshoek voor iedereen voor te stellen. Het bestude-ren van ONZE geboortehoroskoop geeft objektief en subjektief een beter zicht op het specifieke van onze levens-problematiek en karma, en kan daarin voor een betere balans zorgen.

De tweede "hefboom" heeft betrekking op het verschil tussen het ideaal model en elke voorlopige ervaring in het hier en nu. We leven nu eenmaal in een onvolmaak -te wereld, waar "perfektie" slechts voorkomt in uitzonderlijke en zeldzame mo-menten. We moeten daar niet alleen op berekend zijn, in de zin dat geen enkele erva-ring daarom de "ultieme" of "absolute" kennis/waarheid zal openbaren, maar eerder een LEERPROCES inhoudt. Een mislukking bvb is nooit "definitief" en "absoluut", maar moet gevolgd worden door een nieuwe start/begin/kans; en niet alleen een tweede, maar ook een derde, een vierde,... tot men wél slaagt in zijn opzet. Perfektie is een dwangbuis die meestal voor verlamming en demotivatie zorgt: wie de lat am-bitieus en overdreven hoog legt, plaatst zichzelf voor een "mission impossible".
Het verdient dus aanbeveling om deze imperfektie der dingen en mensen goed voor ogen te houden, en zich bewust te zijn van niet alleen de beperkingen en limieten bij anderen, maar ook en vooral bij zichzelf. Sommige beliefs zijn zo hoogdravend-ideaal, dat ze niet leefbaar zijn voor mensen uit vlees en bloed. Hoedt je er dus voor van in naam van zo'n ideaal je concept tot een keurslijf te willen maken, en hou het MENSELIJK door rekening te houden met je tekortkomingen en grenzen. Een mens moet zijn limieten niet alleen kennen, maar ook respekteren.

Bovendien: iedereen maakt FOUTEN in dat leerproces. Het gaat er hem dus niet om van te proberen verbergen dat men er maakt, maar wel om in staat te zijn die recht te zetten of te korrigeren. Dat is wat het leerproces in de levenspraktijk inhoudt: leren VAN zijn fouten en vergissingen. Leren VAN zijn problemen en miserie. Ze zeker niét eindeloos blijven herhalen. Door zichzelf te verbeteren, wordt men beter en beter. Groeit men als mens. Wordt men wijzer en bewuster. Wat is de zin van het leven?

Het leven is een LEER/GROEI/BEWUSTZIJNSPROCES.