Art 23
Wilderness Awareness School
RUBRIEK: Natuur-Tuin Geplaatst op 3 januari 2025
Repairing emotional isolation by reawaking deep nature connection-Jon Young
STERKE PUNTEN
Het dient gezegd: onze moderne samenleving is gevoelskoud en erg kompetitief. Men ziet "de ander" in de eerste plaats als een mogelijke konkurrent, dus men is vooral op zichzelf aangewezen; het individualisme wordt op tal van manieren aangemoedigd en aangespoord. Hierdoor zijn de relaties of afstandelijk uit zelfbescherming, of eer-der kortstondig want ingegeven door het nut of voordeel die ze kunnen opleveren: wat kan hij/zij voor mij doen? hoe kan hij/zij mij voordeel opleveren? Iedereen zit zowat in het isolement van zijn eigen bubbel, en staat indirekt in kontakt en verbin-ding: via de gsm, via Facebook, via sms.
Het dient gezegd: onze moderne samenleving mist verbinding. Men konverseert niet meer rechtstreeks op straat of op de bus, omdat iedereen op zijn gsm op het Internet zit te scrollen. Kinderen kunnen niet meer in hun woonomgeving ravotten en kam-pen maken, want de ruigten en braakland zijn verdwenen voor bouwgrond en banen. En alhoewel iedereen het er gloeiend over eens is dat er iets moet "gedaan" worden aan de Klimaatopwarming, staat de modale Vlaming erg ver van die natuur: Vlaan-deren is erg verstedelijkt, de natuur is ver te zoeken, en zelfs op school heeft men er het nauwelijks over sinds de afschaffing van biologie. De gemiddeelde Vlaming weet niet alleen bijster weinig over die natuur; hij heeft er ook weinig kontakt mee. Na-tuurpunt en de Scouts doen hun best voor de jeugd, maar kunnen niet al die hiaten opvullen.
Het dient gezegd: sinds het Katholicisme geen rol meer van betekenis speelt in onze kultuur, missen de mensen symboliese rituelen die ijkmomenten in hun leven in de verf zetten en celebreren. Mijnheer de pastoor stond in voor de doop bij de geboorte, de eerste kommunie en plechtige kommunie bij de overgang van leeftijdsfase en -ka-tegorie, het huwelijk en het sterven. De bijbelstudie en de zondaagse preek missen de mensen niet, maar een "officiële bevestiging" van deze ijkmomenten wel.
Het dient gezegd: het is niet het partij-programma van Groen dat die mensen een co-herente filosofiese achtergrond schenkt om hun eigen positie beter mee te kunnen definiëren. Natuurfilosofieën zijn er wel onder de vorm van het Taoïsme en het Sja-manisme, maar de eerste is het produkt van een andere, vreemde en verre kultuur. En de tweede doet eerder archaïes aan. Beiden missen een update naar deze moder-nere tijden (met de bemerking: NIET bij mij!).
Jon Young was zich ook van deze gemissen bewust, en besloot daarom een heden-daagse filosofie uit te bouwen om aan dat gemis te remediëren: the Wilderness Awa-reness School (WAS). Hij steunde daarvoor op zijn ruime kennis als natuurverken-ner, en op zijn reizen en verblijven bij primitieve natuurvolkeren alover de wereld. Hij zocht naar wat deze volkeren gemeenschappelijk hadden in hun harmoniese re-latie met de natuur en hun omgeving. Omdat verbinding voor Jon Young daarbij een fundamentele waarde heeft, zou men ook kunnen spreken over: Monitoring Regenerative Connection. Voor de rest vind ik het maar niet meer dan aangewezen om Jon Young zélf zijn model te laten uitleggen in de video van hierboven.
Het dient gezegd: onze moderne samenleving is gevoelskoud en erg kompetitief. Men ziet "de ander" in de eerste plaats als een mogelijke konkurrent, dus men is vooral op zichzelf aangewezen; het individualisme wordt op tal van manieren aangemoedigd en aangespoord. Hierdoor zijn de relaties of afstandelijk uit zelfbescherming, of eer-der kortstondig want ingegeven door het nut of voordeel die ze kunnen opleveren: wat kan hij/zij voor mij doen? hoe kan hij/zij mij voordeel opleveren? Iedereen zit zowat in het isolement van zijn eigen bubbel, en staat indirekt in kontakt en verbin-ding: via de gsm, via Facebook, via sms.
Het dient gezegd: onze moderne samenleving mist verbinding. Men konverseert niet meer rechtstreeks op straat of op de bus, omdat iedereen op zijn gsm op het Internet zit te scrollen. Kinderen kunnen niet meer in hun woonomgeving ravotten en kam-pen maken, want de ruigten en braakland zijn verdwenen voor bouwgrond en banen. En alhoewel iedereen het er gloeiend over eens is dat er iets moet "gedaan" worden aan de Klimaatopwarming, staat de modale Vlaming erg ver van die natuur: Vlaan-deren is erg verstedelijkt, de natuur is ver te zoeken, en zelfs op school heeft men er het nauwelijks over sinds de afschaffing van biologie. De gemiddeelde Vlaming weet niet alleen bijster weinig over die natuur; hij heeft er ook weinig kontakt mee. Na-tuurpunt en de Scouts doen hun best voor de jeugd, maar kunnen niet al die hiaten opvullen.
Het dient gezegd: sinds het Katholicisme geen rol meer van betekenis speelt in onze kultuur, missen de mensen symboliese rituelen die ijkmomenten in hun leven in de verf zetten en celebreren. Mijnheer de pastoor stond in voor de doop bij de geboorte, de eerste kommunie en plechtige kommunie bij de overgang van leeftijdsfase en -ka-tegorie, het huwelijk en het sterven. De bijbelstudie en de zondaagse preek missen de mensen niet, maar een "officiële bevestiging" van deze ijkmomenten wel.
Het dient gezegd: het is niet het partij-programma van Groen dat die mensen een co-herente filosofiese achtergrond schenkt om hun eigen positie beter mee te kunnen definiëren. Natuurfilosofieën zijn er wel onder de vorm van het Taoïsme en het Sja-manisme, maar de eerste is het produkt van een andere, vreemde en verre kultuur. En de tweede doet eerder archaïes aan. Beiden missen een update naar deze moder-nere tijden (met de bemerking: NIET bij mij!).
Jon Young was zich ook van deze gemissen bewust, en besloot daarom een heden-daagse filosofie uit te bouwen om aan dat gemis te remediëren: the Wilderness Awa-reness School (WAS). Hij steunde daarvoor op zijn ruime kennis als natuurverken-ner, en op zijn reizen en verblijven bij primitieve natuurvolkeren alover de wereld. Hij zocht naar wat deze volkeren gemeenschappelijk hadden in hun harmoniese re-latie met de natuur en hun omgeving. Omdat verbinding voor Jon Young daarbij een fundamentele waarde heeft, zou men ook kunnen spreken over: Monitoring Regenerative Connection. Voor de rest vind ik het maar niet meer dan aangewezen om Jon Young zélf zijn model te laten uitleggen in de video van hierboven.
MINDERE PUNTEN
Men moet het mij niet kwalijk nemen dat ik niet de hele biografie en bibliografie van Jon Young in détail heb uitgeplozen; tenslotte gaat het om de evaluatie van het mo-del dat hij heeft bedacht en uitgewerkt. Maar ik vind het persoonlijk toch bevreem-dend dat hij als symbolen , of deel-voor-geheel van zijn ekologiese denkoefening, uitgerekend het Roodborstje uit Europa (What the Robin Knows: How Birds Reveal the Secrets of the Natural World) en de Coyote uit Amerika (Coyote's Guide to Con-necting to Nature) heeft uitgekozen. Als Australiër zou het immers evidenter en logieser geweest zijn dat hij de liervogel (zie de mooie documentaire van David At-tenborough daarover), de dingo of de kangoeroe zou uitgekozen hebben. Als hij als jongeman de wildernis introk, dan ging hij toch de Australiese Bush in. En ook dat één van de oudste mensenrassen en -beschaving , de Aboriginals, al bij al toch minder belangrijk voor dat model zijn geweest dan bijvoorbeeld de (even oude) San -ook Bosjesmannen genoemd- uit Zuid-Afrika. Maar goed, Jon Young reisde ook graag, en heeft dus geprobeerd een soort grootste gemene deler te vinden bij de zoge-naamde primitieve natuurvolkeren.
In dit zoeken naar gemeenschappelijke kenmerken, heeft hij evenwel een paar fun-damentele -bewust of onbewust- over het hoofd gezien. Waarvan deze belangrijke: deze primitieve volkeren zijn jagers-verzamelaars die niet alleen in nauwe band met de natuur en het landschap leven, maar er ook in hun voortbestaan erg afhan-kelijk van zijn. Hun bestaan is een ongekompliceerd en eenvoudig bestaan, maar ook en vooral een hard bestaan: het is letterlijk en figuurlijk de illustratie van het Darwiniaanse thema "the survival of the fittest". Als we dus als verwende en in kom-fort badende moderne stedelingen vanuit de komplexiteit van ons bestaan heimwee naar zo'n "oerstaat" zouden hebben, moeten we ons wel goed realiseren dat dit ro-manties verlangen in amper een paar uren al zou weggeveegd zijn, indien we ZO per-manent zouden moeten leven. Ten tweede: deze volkeren leven ongeveer nog steeds op dezelfde manier als onze eeuwenoude voorvaderen, de pré-historiese homo sa-piens. Dit betekent dus dat ze in die duizenden jaren GEEN of weinig evoluties heb-ben meegemaakt. Iets wat men positief kan interpreteren , als: ze hebben hun eigen-heid en kulturele identiteit weten te bewaren. Maar wat ook een schaduwzijde in-houdt: de onderdrukking van elk afwijkend gedrag dat deze identiteit "in gevaar zou brengen". Het sociaal-kultureel model van deze volkeren is dus het stamver-band, en de stam is een erg konservatief model. De stam biedt immers maar twee mogelijkheden: men neemt de kledingwijze, de gebruiken, de tradities, de gewoon-tes, .... OVER, en wordt een "lid" van de stam; of men konformeert zich niét, en blijft een "outsider". Of de stamleden hierbij een nauwe band van mens-tot-mens heb-ben, ben ik zo vrij van te betwijfelen; de band is eerder ingegeven door de econo-miese noodzaak van "in hetzelfde schuitje te zitten" (solidariteit), en elkaar nodig te hebben in zijn overlevingsstrijd. Dat is zo op het werk, in het leger in tijd van oor-log bijvoorbeeld ("the band of brothers"), en -vergeef mij die vergelijking maar ze is terecht- bij criminele jeugdbendes. Of -vergeef mij alweer- bij godsdienstige sekten. Men is op elkaar aangewezen, dus: de neuzen moeten in dezelfde richting wij-zen: you are "in", or you are "out". Je behoort bij de club, of je staat erbuiten. Wan-neer een onheil dreigt of een ramp is gebeurd, blijken omwonenden ineens wél de handen in elkaar te kunnen slaan: niet hun "band" maar de situatie bepaalt dat.
Men moet het mij niet kwalijk nemen dat ik niet de hele biografie en bibliografie van Jon Young in détail heb uitgeplozen; tenslotte gaat het om de evaluatie van het mo-del dat hij heeft bedacht en uitgewerkt. Maar ik vind het persoonlijk toch bevreem-dend dat hij als symbolen , of deel-voor-geheel van zijn ekologiese denkoefening, uitgerekend het Roodborstje uit Europa (What the Robin Knows: How Birds Reveal the Secrets of the Natural World) en de Coyote uit Amerika (Coyote's Guide to Con-necting to Nature) heeft uitgekozen. Als Australiër zou het immers evidenter en logieser geweest zijn dat hij de liervogel (zie de mooie documentaire van David At-tenborough daarover), de dingo of de kangoeroe zou uitgekozen hebben. Als hij als jongeman de wildernis introk, dan ging hij toch de Australiese Bush in. En ook dat één van de oudste mensenrassen en -beschaving , de Aboriginals, al bij al toch minder belangrijk voor dat model zijn geweest dan bijvoorbeeld de (even oude) San -ook Bosjesmannen genoemd- uit Zuid-Afrika. Maar goed, Jon Young reisde ook graag, en heeft dus geprobeerd een soort grootste gemene deler te vinden bij de zoge-naamde primitieve natuurvolkeren.
In dit zoeken naar gemeenschappelijke kenmerken, heeft hij evenwel een paar fun-damentele -bewust of onbewust- over het hoofd gezien. Waarvan deze belangrijke: deze primitieve volkeren zijn jagers-verzamelaars die niet alleen in nauwe band met de natuur en het landschap leven, maar er ook in hun voortbestaan erg afhan-kelijk van zijn. Hun bestaan is een ongekompliceerd en eenvoudig bestaan, maar ook en vooral een hard bestaan: het is letterlijk en figuurlijk de illustratie van het Darwiniaanse thema "the survival of the fittest". Als we dus als verwende en in kom-fort badende moderne stedelingen vanuit de komplexiteit van ons bestaan heimwee naar zo'n "oerstaat" zouden hebben, moeten we ons wel goed realiseren dat dit ro-manties verlangen in amper een paar uren al zou weggeveegd zijn, indien we ZO per-manent zouden moeten leven. Ten tweede: deze volkeren leven ongeveer nog steeds op dezelfde manier als onze eeuwenoude voorvaderen, de pré-historiese homo sa-piens. Dit betekent dus dat ze in die duizenden jaren GEEN of weinig evoluties heb-ben meegemaakt. Iets wat men positief kan interpreteren , als: ze hebben hun eigen-heid en kulturele identiteit weten te bewaren. Maar wat ook een schaduwzijde in-houdt: de onderdrukking van elk afwijkend gedrag dat deze identiteit "in gevaar zou brengen". Het sociaal-kultureel model van deze volkeren is dus het stamver-band, en de stam is een erg konservatief model. De stam biedt immers maar twee mogelijkheden: men neemt de kledingwijze, de gebruiken, de tradities, de gewoon-tes, .... OVER, en wordt een "lid" van de stam; of men konformeert zich niét, en blijft een "outsider". Of de stamleden hierbij een nauwe band van mens-tot-mens heb-ben, ben ik zo vrij van te betwijfelen; de band is eerder ingegeven door de econo-miese noodzaak van "in hetzelfde schuitje te zitten" (solidariteit), en elkaar nodig te hebben in zijn overlevingsstrijd. Dat is zo op het werk, in het leger in tijd van oor-log bijvoorbeeld ("the band of brothers"), en -vergeef mij die vergelijking maar ze is terecht- bij criminele jeugdbendes. Of -vergeef mij alweer- bij godsdienstige sekten. Men is op elkaar aangewezen, dus: de neuzen moeten in dezelfde richting wij-zen: you are "in", or you are "out". Je behoort bij de club, of je staat erbuiten. Wan-neer een onheil dreigt of een ramp is gebeurd, blijken omwonenden ineens wél de handen in elkaar te kunnen slaan: niet hun "band" maar de situatie bepaalt dat.
Art of Mentoring 8 Shields (Camp Navarro - California)
En ook dit derde aspekt is fundamenteel: agressie. Men kan niet over "liefde" en "samenwerking" spreken als essentiële kenmerken van deze primitieve leefwijze als jager-plukker, ZONDER het ook over agressie te hebben. Men volgt "de sporen van een dier" niet uit interesse, maar om er jacht op te maken; en wanneer men jaagt, zoekt men het om het te doden, en op te eten. Niet kunnen doden= geen eten. De verschillende stammen binnen een kontinent voeren handel met elkaar in vredestijd, maar voeren strijd met elkaar in oorlogstijd. Iedere stam houdt zo zijn territorium in stand, en bewaakt zijn grenzen; zoals alle zoogdieren dat doen. Sommige stammen zijn/waren dan ook beduidend minder vredelievend, maar eerder "vechtersbazen" zoals de Maori's in Nieuw-Zeeland, de "koppensnellers" van Papoea-Nieuw-Guinea en heel wat Native American stammen die regelmatig met elkaar in de clinch gingen.
ZWAKKE PUNTEN
Het "ideaal model" van Jon Young komt dus op tal van manieren nogal "geforceerd" over, om het te doen konformeren aan een bepaalde filosofie of levensovertuiging. Aan dat laatste is op zich niets verkeerds, maar dan mag het eerste daarvoor wel niet vertekend worden om het daaraan te doen "passen". Ik heb dus problemen met de diagrammen met de invulling volgens de 8 windrichtingen: hij noemt die welis-waar the 8 Shields, maar deze indeling korrespondeert inhoudelijk met niets en is gewoon een arbitraire invulling van 8 punten die hij in zijn systeem belangrijk vindt. De Attributes of connection bevatten zowel gedragingen, vermogens als instellingen onder één en dezelfde noemer, zonder erbij te vermelden uit welke bron die komen en moeten funtioneren. Neen, ze moeten "gewoon" gemonitord worden vanuit de noodzaak van verbinding. Verder heeft dat mentoring model "bewezen(?) van ge-zonde en kreatieve leiders (??), en op natuur-gesteunde gementorde gemeenschap-pen alover de wereld te maken". Nou dat heeft wel weg van een behoorlijk autoritair en paternalisties systeem. Jon Young spreekt daarbij over "legoblokken met instruk-ties", maar WIE bepaalt dan uiteindelijk deze indeling en deze instrukties? U heeft het al door: het systeem zelf, of: de manier WAAROP Jon Young die natuur bekijkt, interpreteert en implementeert. Maar WIE heeft Jon Young deze taak -deze "missie"- gegeven, tenzij Jon Young zelf? En alhoewel Jon Young heel wat over de natuur weet, is hij daarvoor voldoende vertrouwd met het funktioneren van de psyche of genoeg onderlegd in sociale interakties? Het feit dat hij het op geen enkele manier over de 4 (Westerse) Elementen heeft, noch ze hanteert als criterium om zijn indelingen op te laten steunen, zegt op dit vlak genoeg.
Het "werkelijk" of "diep" verbonden zijn korrespondeert in deze context aardig met de essentie van het Element Water. Dat druipt ook af van de hierboven genomen video van zo'n gemeenschap in de USA (zie hierboven). Bij mij roept deze sfeer een drifting back naar de sixties op, met zijn verzuchtingen én problematieken. Iedereen schijnt het naar zijn zin te hebben en zich te amuseren, maar werkelijk MET elkaar in verbinding staan gaat verder dan "in emotie zitten". En men mag zijn belief niet voor realiteit nemen; dat zijn twee verschillende dingen. Noch kan men stellen dat de realisatie van zijn belief een self-supporting-prophecy zou zijn. Zo gemakkelijk is dat niet. De wishful thinking gaat echter verder wanneer Jon Young persisteert in zijn drang, en de tour-de-force verder zet met een indeling van 8X8=64 en uiteinde-lijk zelfs 8X8X8=512 verdelingen. Zoiets is niet ingegeven door inzicht, maar door een streven naar komplete mentale kontrole. Primo is een organiese realiteit nooit zo strikt verdeeld in schuiven. En secundo kan men dit door gedragstraining ook niet bereiken: het pretendeert iets te kunnen, waaraan de psyche nog niet aan toe is: in verbinding staan, en zich bewust zijn zijn alweer twee verschillende zaken.
VALKA
Daaraan werd ik meteen aan herinnerd, toen ik reageerde op een mémé die op Face-book was gepost: de root cause of addiction, is the lack of connection. Een uitspraak die niet korrespondeert met mijn persoonlijke inzichten en expertise aangaande ver-slavingen, maar ook niet met de algemene van psychologen en psychotherapeuten. Zoals dat mijn gewoonte is, heb ik daarop dan gereageerd met een "Euh? Heel de tijd willen verbonden zijn met anderen en niet alleen kunnen zijn, lijkt mij ook een aar-dig sterke (sociale) verslaving. Velen raken immers verslaafd omdat ze geen "neen" kunnen zeggen tegen sociale druk. En verslaafden staan vaak in nauwe connectie met .... anderen met dezelfde verslaving. Of hebben wel degelijk mensen rondom zich, die om hen geven. Deze mémé hoeft dus enige nuancering of bijstelling om zélf in betere connectie met de realiteit te staan: ONE of the main causes of addiction, is the difficulty to SINCERE connection with oneself and others."
Valka is de Vlaamse organisatie die de principes van Jon Young toepast, en kampen, weekenden, workshops, opleidingen en trainingen inricht voor jongeren en volwas-senen over initiatie of overgangsrituelen, leadership en commuitybuilding. Valka is het proto-Europese woord voor wolf, en de vereniging gebruikt dan ook de roedel-struktuur van de wolf niet alleen als symbool, maar ook als termen om zijn verschil-lende initiaties te benoemen.
Alhoewel Jon Young het model van "peacemaking" voorstaat met "deep listening" en verbindende kommunikatie, samengevat als the art of holding space zonder direkt in oordelen of in disputen te zitten, is dit teoreties model in de praktijk ook een twee-snijdend zwaard: geen (negatieve) konfrontatie zoeken, kan ook inhouden dat men geen (positieve) konfrontatie wil met moeilijke punten, en dáár de dialoog stopt. Als men het gesprek wil beperken tot het denkkader van de doctrine en geen realiteiten wil horen die daarbuiten vallen, dan stokt het gesprek ook daar. Men kan van zijn gesprekspartner wel verlangen dat hij dat denkkader verkent -en dit artikel is het be-wijs dat ik dat gedaan heb- maar niet dat hij het narratief moet volgen. Vooral niet, wanneer iets ter sprake komt dat men ZELF heeft gezegd, geschreven, gesteld, gepu-bliceerd, geponeerd, .... Dan ligt de "bewijslast" bij diegene die dat heeft "gedaan". Dialoog daarover zou dus moeten gaan over: is de perceptie over wat "verslaving" is wel korrekt, en zo niet, is de voorstelde "medicijn" dan wel sterk genoeg om het ver-slavingspatroon te doorbreken? Zoniet vertekent men de realiteit van wat "versla-ving" is, om ZIJN medicijn te kunnen aanbieden; wat eigenlijk een vicieuze-cirkel-redering is en dus een inkorrekte voorstelling van de realiteit.
Merkwaardig genoeg -maar toeval bestaat niet- deed mij dit denken aan wat ik am-per de dag ervoor op tv had gezien: een natuurdocumentaire op ARTE ; Une année parmi les loups. Meer bepaald een scène waarbij beer in het woud het pad kruist van een roedel wolven. Het alfa-mannetje ziet de beer, maar reageert niet: hij ervaart de komst van de beer eerder als storend, en probeert hem te negeren ipv hem het nodi-ge respekt te betonen. Een ambitieus en uitsloverig mannetje van lagere orde, pro-beert de beer in de achterpoot te bijten: "Weg jij!"; maar de beer pareert met een uit-haal. Een vriendelijk mannetje dat op het punt staat om weg te trekken en op zoek te gaan naar zijn eigen territorium, toont de beer wel het nodige respekt door hem rus-tig uitgeleide te geven. DEZE beer hier is een oude beer, maar wijs en ervaren genoeg om al ettelijke roedels wolven te hebben zien passeren, en om te weten dat het bos uit VELE dierenverhalen en -zienswijzen bestaat.
Daaraan werd ik meteen aan herinnerd, toen ik reageerde op een mémé die op Face-book was gepost: de root cause of addiction, is the lack of connection. Een uitspraak die niet korrespondeert met mijn persoonlijke inzichten en expertise aangaande ver-slavingen, maar ook niet met de algemene van psychologen en psychotherapeuten. Zoals dat mijn gewoonte is, heb ik daarop dan gereageerd met een "Euh? Heel de tijd willen verbonden zijn met anderen en niet alleen kunnen zijn, lijkt mij ook een aar-dig sterke (sociale) verslaving. Velen raken immers verslaafd omdat ze geen "neen" kunnen zeggen tegen sociale druk. En verslaafden staan vaak in nauwe connectie met .... anderen met dezelfde verslaving. Of hebben wel degelijk mensen rondom zich, die om hen geven. Deze mémé hoeft dus enige nuancering of bijstelling om zélf in betere connectie met de realiteit te staan: ONE of the main causes of addiction, is the difficulty to SINCERE connection with oneself and others."
Valka is de Vlaamse organisatie die de principes van Jon Young toepast, en kampen, weekenden, workshops, opleidingen en trainingen inricht voor jongeren en volwas-senen over initiatie of overgangsrituelen, leadership en commuitybuilding. Valka is het proto-Europese woord voor wolf, en de vereniging gebruikt dan ook de roedel-struktuur van de wolf niet alleen als symbool, maar ook als termen om zijn verschil-lende initiaties te benoemen.
Alhoewel Jon Young het model van "peacemaking" voorstaat met "deep listening" en verbindende kommunikatie, samengevat als the art of holding space zonder direkt in oordelen of in disputen te zitten, is dit teoreties model in de praktijk ook een twee-snijdend zwaard: geen (negatieve) konfrontatie zoeken, kan ook inhouden dat men geen (positieve) konfrontatie wil met moeilijke punten, en dáár de dialoog stopt. Als men het gesprek wil beperken tot het denkkader van de doctrine en geen realiteiten wil horen die daarbuiten vallen, dan stokt het gesprek ook daar. Men kan van zijn gesprekspartner wel verlangen dat hij dat denkkader verkent -en dit artikel is het be-wijs dat ik dat gedaan heb- maar niet dat hij het narratief moet volgen. Vooral niet, wanneer iets ter sprake komt dat men ZELF heeft gezegd, geschreven, gesteld, gepu-bliceerd, geponeerd, .... Dan ligt de "bewijslast" bij diegene die dat heeft "gedaan". Dialoog daarover zou dus moeten gaan over: is de perceptie over wat "verslaving" is wel korrekt, en zo niet, is de voorstelde "medicijn" dan wel sterk genoeg om het ver-slavingspatroon te doorbreken? Zoniet vertekent men de realiteit van wat "versla-ving" is, om ZIJN medicijn te kunnen aanbieden; wat eigenlijk een vicieuze-cirkel-redering is en dus een inkorrekte voorstelling van de realiteit.
Merkwaardig genoeg -maar toeval bestaat niet- deed mij dit denken aan wat ik am-per de dag ervoor op tv had gezien: een natuurdocumentaire op ARTE ; Une année parmi les loups. Meer bepaald een scène waarbij beer in het woud het pad kruist van een roedel wolven. Het alfa-mannetje ziet de beer, maar reageert niet: hij ervaart de komst van de beer eerder als storend, en probeert hem te negeren ipv hem het nodi-ge respekt te betonen. Een ambitieus en uitsloverig mannetje van lagere orde, pro-beert de beer in de achterpoot te bijten: "Weg jij!"; maar de beer pareert met een uit-haal. Een vriendelijk mannetje dat op het punt staat om weg te trekken en op zoek te gaan naar zijn eigen territorium, toont de beer wel het nodige respekt door hem rus-tig uitgeleide te geven. DEZE beer hier is een oude beer, maar wijs en ervaren genoeg om al ettelijke roedels wolven te hebben zien passeren, en om te weten dat het bos uit VELE dierenverhalen en -zienswijzen bestaat.