Art 24
De Ratelpopulier-Esp-Aspen (Populus tremula)
RUBRIEK: Natuur-Tuin Geplaatst op 31 oktober 2025
Als pompoenen sterk geassocieëerd worden met Halloween, dan is het de Ratelpopulier de boom die de titel van Hallo-ween-boom verdient. Waarom? Vooreerst omdat hij in de loop der tijden al heel wat mensen de stuipen op het lijf heeft gejaagd. De bladeren van de meeste bomen beginnen slechts te ritselen wanneer de wind een stormkracht heeft die hem met een "woe-hoe" doet waaien. Van alle bomen hebben populieren de meest bewegende bladeren; ze danken er trouwens hun soortnaam populus aan, die is afgeleid van het Griekse "paipo-los", wat trillen betekent. En van alle populier-soorten is de Ra-telpopulier diegene die bij het minste zuchtje wind door zijn af-geplatte bladstelen een ratelend geluid maakt. Bij schemering en nacht klinkt dit al snel mysterieus (wat ruist er daar in het struikgewas?) tot onheilspellend. De andere naam voor de boom, refereert daar rechtstreeks naar: Esp-Aspen. Trillen als een espenblad betekent immers: hevig beven van de ANGST,de spanning of de nervositeit.
Hoeft het dan te verwonderen dat Edward Bach bij de beschrij-ving van zijn Bach-bloesems de Aspen heeft geassociëeerd met de zielspotenties onbevreesheid/angst? Kinderen hebben vaak angst voor het donker-de nacht, en vragen dikwijls of de deur van hun slaapkamer 's nachts open mag blijven, of dat er een lampje in hun kamer mag blijven branden. Onbewust zijn zij bang voor de mogelijkheid dat hun angstvoorstellin-gen een tastbare vorm zullen aannemen: als de boeman, een trol, een spook, een heks, een monster, .... Talrijke gruwelfigu-ren zijn precies uit die duistere fantasie ontsproten: de vam-pier, Freddy Krueger en de Bogeyman die in dromen verschij-nen, tot en met de nieuwste hororfiguur It van Stephen King.
Angst kan allerlei vormen aannemen: als simpelweg geprojek-teerd in een konkreet objekt (alle angsten voor dieren); over angst voor het afgaan/ mislukken/zich niet kunnen handhaven in bepaalde en moeilijke situaties (angst voor examens, plein-vrees, hechtingsangst, trouwangst,...); tot en met angstwekken-de of bijgelovige voorstellingen van occulte of magiese aard (en die komen meer voor den men zou vermoeden). Van simpelweg "verstijfd" zijn van angst, tot en met heuse angstaanvallen die gepaard gaan met sidderen, "koud zweet" en kippevel/haar dat overeind komt.
De boom zelf komt voor in de gematigde en koude streken van Europa, Azië en Noord-Amerika. Hij kan in regel 20-35 meter hoog worden, en 100 jaar oud worden. Kenmerkend zijn de grij -ze, gladde schors en de geel-okerverkleuring van de bladeren in de herfst. Hij is tweehuizig ttz dat de mannelijke bomen de mannelijke katjes dragen (foto's rechts) en de vrouwelijke bo-men de vrouwelijke katjes (foto's links). De mannelijke katjes vallen na de bloei op de grond; de vrouwelijke groeien uit tot vruchten, die bij opengaan zaden omgeven door donzig pluis om door de wind verspreid te worden. Naast die geslachtelijke vermenigvuldiging, is een vegetatieve vermeerdering door wor-telopslag zeer courant bij de Esp. Dit betekent dat de boom worteluitlopers vormt, die "klonen" van hemzelf zijn omdat ze identiek geneties materiaal bevatten. Aldus ontstaan er bossen van identiek dezelfde examplaren; in Utah (Fishlake National Forest) bestaat er een soortgelijk bos, Pando genaamd, dat be-staat uit 50.000 klonen en wordt beschouwd als het grootste levend organisme ter wereld. Dit is eigenlijk niet helemaal juist, omdat ze verschillende leeftijden hebben en in centrifugale kringen ouder worden en zich verjongen.
Dit vermogen tot ondergrondse aktiviteit is evenwel typies voor de Schorpioen-energie. Verdere Scorpio-kenmerken zijn het feit dat de Ratelpopulier niet alleen een sterke overlever is die bijtende kou kan doorstaan (men vindt hem tot in de Noord -kaap), of in erg moeilijke situaties kan groeien zoals in de ber-gen of in de duinen (maar dan klein en gedrongen blijft: zie foto onderaan rechts). Maar hij is ook een pionier tout-court, die gemakkelijk kapvlakten en open plekken ontstaan door wind-inval, koloniseert. In de schaduw van grotere boomsoorten kan de Esp evenwel niet voortleven: men vindt hem dan ook aan de rand van gemengde bossen of in houtkanten.
Omdat zijn hout traag brandt, niet knettert en niet warm wordt, is het aangewezen voor de maak van lucifers en voor de sauna-bouw. Omdat het ook nauwelijks splitert, wordt het gebruikt bij ligbanken. Al tesamen weerstaat de Esp goed aan de buiten-wereld en wat op hem wordt losgelaten; vandaar dat hij sedert oudsher bekend staat als beschermboom . De naam Esp is afkomstig van het Griekse "aspis" wat schild betekent. Een moderne versie ervan is dat hij goed bestand is tegen luchtver-ontreiniging, en daarom een goede "stadsboom" is.
Tijdens Halloween staat de deur open tussen de zichtbare we-reld en de onzichtbare wereld; de Ratelpopulier zorgt dus voor een kommunikatie tussen de fysieke wereld en de spirituele we-reld. De wind, die zelf onzichtbaar is, wordt zichtbaar gemaakt doordat die de esp-bladeren doet bewegen. In het Boeddhisme symboliseert de Esp de brug tussen het rijk van het materiële en tastbare, met het rijk van de symboliek en het metafysiese. Hij maakt de spanning duidelijk tussen de letterlijke en de fi-guurlijke gedachtegang, bemiddelt tussen vorm en inhoud in de spirituele discours, en nodigt uit tot reflektie (!) over de diepere betekenis die in woorden van een gebruikt narratief en in interpretaties van inzichten verscholen zit.
Men kan hierdoor beter begrijpen waarom de boom in de Griek -se mythologie aan Persehone wordt geassociëeerd: de doch-ter van de "Aardse" godin Demeter die werd ontvoerd door Ha-des, de god van de Onderwereld. Uiteindelijk zorgt de oppergod Zeus voor een compromis: Persephone zou een deel van het jaar bij haar moeder op Aarde verblijven (lente en zomer); en een deel van het jaar bij Hades in de Onderwereld doorbrengen (herfst en winter). En dit nadat ze een paar granaatappelpitjes -die andere Schorpioenboom- had gegeten die haar aan de On-derwereld bonden. Bij uitbreiding werd de Esp geassociëeerd met helden die deze Onderwereld konden bezoeken, en er le-vend en wel uit konden terugkeren: Heracles, Odysseus en Or-pheus. Om dat te kunnen moet men zonder schrik zijn, en over voldoende overlevingsvermogen beschikken.
Bij astrale reizen tijdens zijn slaap, maakt men die tocht naar "de andere kant"; Sjamanen maken deze tochten tijdens hun luciede dromen. Tochten die niet zonder gevaar zijn omdat men er oog in oog komt te staan met demonen en trollen die daar kunnen voorkomen. Voor een veilige terugkeer zorgen is het dus erg belangrijk wanneer men in een nachtmerrie is beland. Wanneer men het mysterieuze en duistere rijk van het Bovennatuurlijke betreedt, moet met de gevaren ervan kun-nen omgaan. Want zoals in het sprookje Repelsteeltje (zie fo-to hier onderaan), moet men vaak een verschrikkelijk hoge prijs betalen om magiese gunsten te krijgen. Mensen die te OPEN staan als gevolg van bepaalde meditatietechnieken, verkeerde magiese praktijken of horrortrips door het gebruik van halluci-nogene middelen, hebben de Esp-energie nodig om te leren zich beter af te schermen.
