Art 41
Het verschil tussen kennis en inzicht/wijsheid
RUBRIEK: Bewustzijn Geplaatst op 17 juni 2025
Voor het Internet bestond -en als men met zo'n zin opent, dan beseft men meteen ook hoe oud men is- was reklame maken voor kursussen en workshops een netelige en tijdsrovende zaak: een foldertje opstellen met tekst getypt op de tipmachine, met patch-en plakwerk met fotokopies van afbeeldingen en foto's als illustraties, en titels één voor afdrukken één van daarvoor speciaal aangekochte letterbladen. Dan met zijn produkt van ambachtelijke huisvlijt naar de fotokopiëershop gaan om het in X aantal exemplaren van te laten te kopiëren; om uiteindelijk een ronde te maken naar alle boekenwinkels, dieetzaken en alternatieve zaken in de omgeving, met de vraag of men "een pakje folders mocht leggen". Meestal op de "gebruikelijke" plek, vlak naast de ingang, de kapstok of het wc, alwaar het een veldslag moest voeren tegen de hoop andere folders van andere evenementen of andere kursusgevers. Of naar para- en gezondheidsbeurzen gaan, daar een stand huren, en ze daar kwistig laten meenemen.
Dit steekt schril af met het gemak waarop men tegenwoordig gebombardeerd wordt met de meest uiteenlopende kursussen allerhande via het Internet en vooral de (a)sociale netwerken zoals Facebook. Een kursus aankondigen, lijkt een fluitje van 5 cent te zijn geworden. Het visueel aspekt kan vele malen beter en geprononceerder worden gebruikt om direkt de aandacht te trekken, en de mogelijkheden van lay-out zijn kwasi onbeperkt. En geen gedoe met te gaan uitdelen: je publiceert het als recla-me, en klaar is kees; dat alles met een minimaal budget en minimale inspanningen. Maar ik zeg niet dat ik het benijd: de konkurrentieslag lijkt mij nog onverbiddellijker te zijn geworden.
Een groot nadeel van dat gemak, lijkt mij dan weer vooral dat ELKE zowat nobele onbekende of illustere anonieme een kursus kan organiseren, zonder dat zijn EIGEN bekwaamheid en expertise daartoe wordt in vraag gesteld. Men kon destijds welis-waar een heleboel arbitrair gekozen kursussen die men had gevolgd op zijn curricu-lum plaatsen als "opleidingen", maar tegenwoordig hoeft zelfs dát niet meer. De aan-kondiging op zich lijkt "voldoende" te zijn. En in de veldslag van overaanbieding komt het er vooral op neer van nieuw te zijn, en de konkurrentie te kunnen aftroe-fen: men geeft het allerlaatste nieuwe, het neusje van de zalm, de nieuwste trend. Kompleet nieuw is ook de trend van online-kursussen: dat bespaart het gedoe van een plaats of een zaal te moeten hebben waar het kan doorgaan, alsook het gedoe van kursisten om daar van heinde en verre naartoe te komen. Alles lekker vanuit de luie huiskamer heen en weer, dat zal wel lukken, toch?
Men tart daarbij wel één van de fundamentele wetten en voorwaarden van elk leer-proces: dat van de MOTIVATIE waarmee me iets wil beginnen en uieindelijk berei-ken. Een "diploma" dat niets waard is, om aan de muur te hangen? Komaan zeg, dat is het doorzichtig boerenbedrog waar men malafiede praktijken sedert oudsher een zweem van credibiliteit probeerde mee te verschaffen. Tevergeefs. Mij mag men al-tijd komen uitleggen, hoe men denkt coaching vanop afstand te doceren en aan te leren. Chirurgie en doe-technieken one line? Hypnose en afdalen in de diepste ziele-roerselen vanop afstand? Certification my ass!
Kennis is als een Rups: altijd bezig met materie te verorberen. Een rups is steeds hongerig naar meer, altijd op zoek naar nieuw materiaal om te verwerken; wordt gedreven door een onverzadigbare drang om zich zoveel als het kan eigen te ma-ken. Het leven van een rups bestaat louter uit OPNAME uit de buitenwereld, en verwerking. Omdat rupsen gedurende hun opgroei als larve zo'n 4 tot 5 keer vervel-len, kan men daarin de analogie trekken met de schooltijd die kinderen moeten door -lopen: babytijd (in de crèche), peutertijd (in de kindertuin), lage school, middelbare school, hoge school. Men kan misschien verontwaardigd zijn door deze vergelijking, maar in wezen bestaat de zogenaamde leertijd als student, eveneens OOK uit het louter absorberen van wat de kultuur en maatschappij als leerstof aangeven. Op school neemt men louter KENNIS op; terwijl men het er eigenlijk over eens is, dat leren DENKEN, goed te argumenteren, te dialogeren en te kommunikeren veel be-langrijker zijn. De benadrukking van het eerste en de verwaarlozing van het tweede, verklaart alle mis-verstanden zoals hierboven. Bovendien gaat "de kwaliteit van het onderwijs" zogezegd achteruit, omdat met al die opslag- en naslagkapaciteit die het fenomeen computer en Internet toelaten, studenten zich logieserwijze afvragen waar -voor het goed zou zijn dat zij al deze informatie dan nog eens in hun eigen hersenen zouden moeten opslaan. De pc, het Internet en AI zijn als het ware de "intellektuele" robot-slaven die de mentale verwerking van informatie in hun plaats doen.
Die enorme lange aanlooptijd van een rupsenleven lijkt kompleet zinloos - a never-ending story- , ware niet dat dit uiteindelijk resulteert in de transformatie tot vlinder: al die materie die wordt opgenomen (tot soms X 10 000) dient om tot een vlinder te kunnen uitgroeien (na het transformatieproces als een pop). In de analogie met de mens, staat de vlinder hier niet als symbool voor het "diploma" -vandaar zulke voorstellingen alweer als hier bovenaan- maar voor INZICHT. Eenmaal vlinder geworden, nemen deze insekten nagenoeg geen (solied) eten meer op, maar gaat alle energie naar het vliegen, bloemen bezoeken om nectar te slurpen, een partner te zoe-ken, en zich voort te planten. Dit betekent voor de analogie: het proces van (zware) informatie-verwerking of kennis is ten einde gekomen, en het gaat er voortaan om, om deze kennis TOE TE PASSEN in zijn leven. Kennis staat dus in dienst van het be-reiken van een zekere expertise, nodig om bekwaam te zijn in een bepaald beroep; of in dienst van het bereiken van een wijsheid, nodig om met in het leven te staan.
Dit houdt ook in, dat WANNEER kennisverwerving NIET afgesloten wordt met zo'n kulminatie- of transformatie-proces, het zijn zin en betekenis verliest. Men is dan als een rups die niet wil verpoppen, omdat men letterlijk en figuurlijk VERSLAAFD is geworden aan het patroon van kennis-verwerving. Veel intellektuelen vertonen deze tendens, omdat in de eindeloze stroom van "nieuwe" data, men eigenlijk vooral eindeloos herhaalt door nieuwe verbanden, nieuwe verwerkingen, nieuwe indelin-gen, nieuwe benamingen te leggen. Ze blijven als het ware "eeuwige studenten" die zich blijven onderdompelen in hetzelfde kennis-bad.
Terug tot de kern van dit verhaal: het verschil tussen kennis en inzicht, is het verschil tussen de rups en de vlinder. Een rups is erg afhankelijk van haar materie: ze heeft nood aan een specifieke waardplant waarvan ze haar ganse leven niet afkomt. Naar analogie is een verzamelaar van kennis, iemand die erg afhankelijk is van en ge-bonden is aan de specifieke discipline of "specialiteit" die hij gekozen heeft: hij "her-kauwt" een specifieke doctrine of dogma in eindeloze herhalingen, variaties en re-produkties. In feite is elke nieuw artikel een soort duplicaat van het vorige, is elk "nieuwe" tekst een soort kommentaar op een al bestaande tekst, en is elk "nieuw" boek een analyse en bespreking van een al bestaand boek. De regie en het patroon van het denken liggen VAST volgens een bepaalde visie of belief, en de behandeling moet gebeuren volgens een bepaalde metodologie: men is immer VOLGER van een bepaalde LEER. Een vlinder daarentegen is vrij om te bewegen: die kan vliegen in de wijde wereld zoals hem dat belieft. Naar analogie is een wijze man/vrouw, ie-mand die niet meer gebonden is aan de tekst van een bepaalde leer, maar die kan toepassen in de werkelijkheid waarin hij leeft.
Het verschil tussen kennis en inzicht, manifesteert zich konkreet nogal eens als het verschil tussen LETTERLIJK en FIGUURLIJK. Bij letterlijk gaat het hem in de eer-ste plaats om de specifieke VORM waarin een denkbeeld is verwoord: de naam, de definitie, de juiste formule, de juiste vertaling, de "ware" betekenis, de korrekte chro-nologie, ..... Vandaar dat men ook een letterlijke verwoording of steeds hetzelfde nar-ratief als weergave daarvan verlangt: woord per woord, gedachte per gedachte, moet onveranderd blijven (want is "traditie"). Terwijl het bij figuurlijk in de eerste plaats om de INHOUD gaat die men met een bepaalde tekst, boodschap, visie, .... wil weer-geven. Een inhoud die een ANDERE gedaante kan aannemen, wanneer hij wordt ge-plaatst in een andere kontext, een ander domein, een ander kontinent, een andere kultuur, een andere tijd, ..... Als men immers een bepaalde inhoud echt begrepen heeft, dan moet men die niet meer keer op keer gaan opzoeken in zijn "oorspronke-lijke" of letterlijke vorm, maar kan men die VRIJ TOEPASSEN naargelang zijn kon-krete noodwendigheid. Als men zich een bepaald gedachtengoed heeft eigen ge-maakt, heeft verinnerlijkt, dan leeft het BINNEN hemzelf. Het is niet louter men-taal "opgeslagen" in het geheugen als info en data OVER de buitenwereld, maar het heeft in het bewustzijnsproces de verwerking meegemaakt door in zijn BINNEN-wereld zijn plaats te hebben gekregen binnen zijn persoonlijk concept van de werkelijkheid. Ik heb dit thema reeds uitvoerig behandeld in mijn artikel Het ver-schil tussen een visie en een inzicht, dus ik verwijs hier daarnaar.
Dit is steeds INCLUSIEF ipv EXKLUSIEF. Aanhangers of volgers van een bepaalde leer, vinden immers dat -om een "echte" volger te kunnen zijn- men ALLEEN dat gedachtengoed of die bepaalde conceptie over de realiteit mag hebben. Het houdt in dat ALLE "volgers" dus worden verondersteld exakt HETZELFDE concept over de realiteit te koesteren. INTERPRETATIE is "uit den boze".
Ik heb hierbovenstande "beginselverklaring" van Taoisme_2 op Facebook hierboven dan ook gekopieëerd om dit te verduidelijken (klik op de foto aub om een vergrootte versie te kunnen bekijken). Ook al werd dit niet steeds scrupuleus gevolgd en toege-past, het is zonder meer duidelijk dat ik daar last van heb ondervonden, omdat dit ammunitie gaf om mogelijke vraagstelling of onderzoek a priori te kunnen verwer-pen. En dit gaande van een algemeen "dat is geen Taoisme (sic)" tot en met een per-soonlijk "dat is slechts JOUW mening/interpretatie/bemerking daarover", wanneer ik het narratief niet wou volgen maar kritiese vragen stelde. Tot 2 keer toe vond een admin het nodig om een post van mij te weigeren om deze redenen, en moest ik gaan lobby-en bij een ander om dat ongedaan te krijgen. Ik wist dan dat het tijd was om deze "groep" te verlaten: en alhoewel ik daar een anderhalf jaar intensief met ieder-een had gekommunikeerd, vond niemand het nodig om afscheid van mij te nemen bij mijn aankondiging en de reden ervan (zie daarnaast). Dit toont duiderlijk aan hoe verkrampt men in een soort mentaal keurslijf zit, en niet durft TEGEN een op zich irrelevante eis in te gaan uit schrik zijn spreekgestoelte binnen die groep kwijt te ge-raken.
Kunnen INTERPRETEREN is dus essentieëel en fundamenteel. Het gaat hem im-mers om het checken van een gedachtegang AAN de realiteit, en niet aan een be-paalde doctrine. Noteer hier dus andermaal dit fundamenteel gegeven: niet alle infor -matie heeft dezelfde waarde of betekenis, want kennis verzamelt informatie ongedif -feriënteerd "in de breedte", en selekteert NIET in de diepte. Daar situeert zich het verschil tussen kennis en inzicht, of tussen (gewoon) weten en expertise. In-zicht stelt in staat om informatie te rangschikken volgens zijn netwerk aan verbin-digen en relaties in de REALITEIT. En expertise stelt in staat om de rode draad aan te wijzen die door het verhaal in de werkelijkheid loopt. Terwijl kennis-verwer-ving in de eerste plaats schatplichtig is aan de metodologie volgens dewelke men kennis verzamelt en schikt. Wijsheid tenslotte stelt in staat om het denkpatroon te kunnen reconstrueren dat achter zijn concept of visie steekt van hoe men tegenover de realiteit staat. Terwijl eruditie of "geleerdheid" bestaat uit een breedgespreide kennis die voornamelijk uit boeken en andere al dan niet gespecialiseerde bronnen wordt verkregen. Het prototype vaan een erudiet man is de wereldvreemde professor die in zijn bibliotheek woont en geen enkele street-credibility heeft. Een erva-ringsdeskundige daarentegen is een straatwijze, die door rechtstreekse konfron-tatie met de wereld en de realiteit, de soms harde lessen van het konkrete bestaan aan den lijve en aan de geest heeft ERVAREN.
Intellektuele kennis is in zekere zin vrijblijvend, omdat het alleen getoetst wordt aan andere informatie of aan andere gedachten. Zolang een gedachtengoed niet wordt getoetst aan de empirie of de praktijk van het leven, blijft het teoreties en ideëel. Tot vervelens toe: een idee of een visie OVER een realiteit, is nooit die reali-teit zelf; maar slechts een mentale voorstelling of concept. En idealisme is het omgekeerde van levenservaring: het is een mentale poging om de werkelijkheid te doen korresponderen met het idee dat men erover koestert, met een ideologie.
Dit goede voor ogen blijven houden, maakt dat men steeds bewust is van het feit dat denken een bewustzijnsakt is, en dus geen vicieuze cirkels moet maken binnen zijn eigen gedachtenkring, maar aan een voortdurend veranderingsproces onder-hevig moet zijn door een noodzakelijke afstelling aan de werkelijkheid. Hoe dichter men bij de essentie van een bepaalde thematiek of problematiek komt, hoe meer BALLAST men van zijn kennispakket kan achterlaten, en hoe minder woorden en ge-dachten men nodig heeft om tot de kern te komen. In de eenvoud, ligt het ware, heet dit dan. In de praktijk komt het erop neer alle niet-relevante gedachten die te-rug naar de periferie drijven ipv naar de kern te wijzen, te elemineren. Hoe briljant die ook kunnen neergeschreven zijn in een boek, of hoe begeesterd die ook mogen verwoord zijn, als bepaalde gedachten het bewustzijnsproces verhinderen ipv te sti-muleren, moet men die lozen. Leren houdt tegelijkertijd een afleren in naar de prak-tijk toe, en een vergeten naar zijn gedachtengoed toe in. Zijn geheugen kent immers een beperkte opnamecapaciteit en zijn levenspraktijk heeft maar een beperkte baga-ge-opslag.
Het verkiest derhalve aanbeveling om zorgvuldig te kiezen wat men wil behouden, en waarvan men afscheid moet nemen. Minder is meer. In het begin van mijn car-rière had ik voor het schrijven van een artikel heel veel dokumentatie en boeken no-dig, die ik eerst wou doornemen en als referentiekader voor mijn eigen gedachten daarover gebruikte. Thans heb ik genoeg aan een krantenbericht, een flard van een film of een reportage op tv, een anecdote uit het leven. Met de tijd kreeg ik meer en meer vertrouwen in mijn EIGEN denk- en bewustzijnsproces op erop terug te kun-nen vallen en het VERHAAL te laten vertellen. De drang om met alle geweld ob-jektief te zijn en het subjekt -als het zogenaamde verlengde van het ego- uit te slui-ten, is verdwenen: ik laat objekt -of mijn linkerhersenhelft-denken- en subjekt -of mijn rechterhersenhelft-denken- SAMENWERKEN om tot een synthese van beiden te kunnen komen.
Dit durven VERTROUWEN op het denkproces en het bewustzijnsproces van mijn geest, is het resultaat van een lange zoektocht en onderzoeksreis in de TWEE werel-den: de externe werkelijkheid en de interne realiteit. Op het einde gekomen van mijn leven, is het een BEVRIJDING van al die boeken, dokumentatie en naslagwerken niet meer nodig te hebben, maar van aan een paar soliede bronnen genoeg te heb-ben om tot de essentie van het verhaal te kunnen doordringen. Mijn fundamentele bibliotheek heb ik steeds bij de hand opgeslagen in mezelf- zolang Alzheimer niet toeslaat- en ik heb onderussen genoeg expertise en ervaring met hoe mijn geest funk -tioneert, om mijjn interpretatie vlot te kunnen neerschrijven. Dit was het verhaal van het verschil tussen kennis en inzicht/wijsheid. Ik hoop dat je het goed hebt kun-nen volgen.
